SANDRO BOTTICELLI | Η Προσκύνηση των Μάγων - Adoration of the Magi (1475).

Χριστούγεννα! Έχουμε δει πάμπολλους πίνακες με θέμα την Γέννηση του Θεανθρώπου. Πολλοί από αυτούς φιλοτεχνήθηκαν από ονόματα - θρύλους της Αναγέννησης. Δεν ήταν απλά ζωγράφοι. Ο Μιχαήλ Άγγελος, ζωγράφισε την Cappella Sistina στο Βατικανό, δημιούργησε τον ύψους πέντε μέτρων Δαβίδ που δέσποζε στην είσοδο του δημαρχείου της Φλωρεντίας, συνέβαλλε στην ολοκλήρωση του ναού του Αγίου Πέτρου στην Ρώμη και υπό τις δικές του οδηγίες κατασκευάστηκαν οχυρωματικά έργα στην Φλωρεντία.

Οι καλλιτέχνες εκείνη την εποχή δεν πουλούσαν τα έργα τους σε εκθέσεις. Οι πάτρωνες, άνθρωποι με πλούτο και εξουσία ανέθεταν την εκτέλεση ενός έργου στον Μιχαήλ Άγγελο, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, τον Μποτιτσέλι, τον Ντονατέλο, τον Ραφαήλ, τον Ρέμπραντ… 

Santa Maria Novella

Η Προσκύνηση των Μάγων - Adoration of the Magi ζωγραφίστηκε το 1475 από τον Σάντρο Μποτιτσέλι (1445-1510). Βρίσκεται σήμερα στην Gagleria de la Uffizi. Το ανέθεσε στον Μποτιτσέλι, ο τραπεζίτης Gaspare di Zanobi del Lama με σκοπό να κοσμήσει το παρεκκλήσι που με δικά του έξοδα κατασκεύασε στην Santa Maria Novella. 

Sandro Botticelli

Οι ζωγράφοι για να αναδείξουν την ισχύ των πατρώνων τους στα έργα τους, έδιναν όχι τυχαίες μορφές στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών των έργων τους αλλά αυτές των πατρώνων τους. Τα πράγματα εδώ λίγο διαφέρουν. Για τα πρόσωπα των Μάγων και των συνοδών τους, ο Μποτιτσέλι χρησιμοποίησε αυτά των μελών της ισχυρότερης οικογένειας των Μεδίκων (τραπεζικοί και αυτοί), που κυριάρχησε στην Φλωρεντία για σχεδόν τέσσερις αιώνες. Δύο μέλη της έγιναν Πάπες. 

Lorenzo de’ Medici “The Magnificent” (1449–1492)

Η επιλογή ήταν του Gaspare αφού οι Μέδικοι ήταν οι προστάτες του. Ο πρώτος μάγος μπροστά από την Παρθένο είναι ο Cosimo o Πρεσβύτερος, ο γενάρχης της δυναστείας και κάτω δεξιά σκυμμένοι, οι γιοί του Pierro (με τον κόκκινο μανδύα) και Giovanni (δίπλα στον αδερφό του), οι υπόλοιποι μάγοι. To 1475 και οι τρεις τους ήταν νεκροί. Την εξουσία στην Φλωρεντία την είχαν οι δύο γιοί του Pierro, ο Lorenzo ο Επιφανής και Giuliano που βρίσκονται στην συνοδεία των Τριών Μάγων. Έργο, σύμβολο της δύναμης των Μεδίκων που επιδιώκει να εξασφαλίσει και την υστεροφημία τους.

Giuliano de’ Medici (1453–1478)

Αλλά και ο Gaspare και ο Μποτιτσέλι «έκλεψαν» λίγο από την δόξα των Μεδίκων. Μπήκαν και αυτή στον πίνακα. Αλλά έχουν κάτι ξεχωριστό! Δεν έχουν το βλέμμα τους προς το θείο βρέφος. Κοιτάνε προς τα έξω αυτόν που παρατηρεί τον πίνακα.

Και το καλύτερο για το τέλος. 

Ιωάννης Αργυρόπουλος (1415-1487)

Ακριβώς πίσω από τον Giuliano με την μακριά γενειάδα, ένας ακόμα από τους συνοδούς των Τριών Μάγων, έχει την μορφή του Έλληνα λόγιου Ιωάννη Αργυρόπουλου (1415-1487) που δίδαξε στην Φλωρεντία φιλοσοφία και ελληνικά!

Gaspare di Zanobi del Lama

Σιάτιστα 25η Δεκεμβρίου 2018

Λάζαρος Γ. Κώτσικας

Ο Ραφαήλ και η Stanza della Segnatura

Stanza della Segnatura, αριστερά ο Παρνασσός και δεξιά η Σχολή της Αθήνας

Όταν μιλάμε για τον Μιχαήλ Άγγελο το μυαλό μας πηγαίνει κατευθείαν στην Cappella Sistina του Βατικανού.

Raffaello Sanzio (1483 – 1520)

Στην Stanza della Segnatura (αίθουσα των υπογραφών) μεγαλούργησε ένας άλλος ζωγράφος της Αναγέννησης, ο Raffaello Sanzio (1483 – 1520) ή Ραφαέλ. Βρίσκεται στο δεύτερο όροφο του παπικού ανακτόρου. Εδώ συνεδρίαζε το Ανώτατο Εκκλησιαστικό Δικαστήριο και αποφάσιζε μεταξύ άλλων αν θα υπογράψει ο Πάπας το Συγχωροχάρτι.

Άλλες τρεις αίθουσες στον ίδιο όροφο κοσμούνται στο διάστημα 1508 – 1524, από έργα του Ραφήλ και των μαθητών του. Η αίθουσα του Κωνσταντίνου, η αίθουσα του Ηλιοδώρου και η αίθουσα της Πυρκαγιάς στο Borgo .

Πάπας Ιούλιος Β’ de la Rovere

Ο Πάπας Ιούλιος Β’ de la Rovere (1503-1513) ανέθεσε στον Donato Bramante με το συνεργείο του μεγάλο αυτό έργο. Ο Bramante έφερε και τον Ραφαήλ. Εκστασιασμένος ο Πάπας από τα πρώτα τα δείγματα της δουλειάς του Ραφαήλ, θεώρησε όλους τους υπόλοιπους περιττούς και τον άφησε μόνο του να ολοκληρώσει το εγχείρημα, «για να ενώσει την αθανασία της Αιώνιας Πόλης με την δικιά του αθανασία».

Στους τέσσερις τοίχους της «Αίθουσας των Υπογραφών» έχουμε τέσσερις διαφορετικές θεματογραφίες.

Η πρώτη χωρισμένη είναι σε δύο ενότητες. Στο πάνω μέρος της Αγία Τριάδα και από κάτω η Εκκλησία. Απέναντι της, η «Σχολή των Αθηνών», στο κέντρο της ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης. Αντικριστά ο αρχαίος κόσμος με τον χριστιανισμό.

Στους άλλους δύο τοίχους ο δημιουργός περιορίζεται από το ανοίγματα, τις πόρτες και τα παράθυρα του δωματίου. Αλλά το αποτέλεσμα δεν υστερεί σε τίποτα.

Στον ένα τοίχο ο Παρνασσός (Parnaso), αφιερώθηκε στην Ποίηση. Στο κέντρο ο Απόλλωνας με τις Μούσες του. Μαζί τους συνυπάρχουν, ο Δάντης, ο Βιργίλιος, ο Βοκκάκιος, ο Όμηρος, η Σαπφώ.

Απέναντι τους, στον τέταρτο τοίχο η παράσταση με την Δικαιοσύνη στην μέση, ψηλότερα από την Δύναμη και την Μετριοπάθεια. Αριστερά του κεντρικού παραθύρου ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Ιουστινιανός αναθέτει στον Τριβωνιανό την σύνταξη της νομοθεσίας της αυτοκρατορίας του. Δεξιά ο Πάπας Γρηγόριος ο Θ’, ο εμπνευστής της Ιεράς Εξέτασης.

Στα στενά όρια μιας σελίδας, προσπαθώντας να μην γίνεις κουραστικός, είναι δύσκολο να δώσεις κάθε λεπτομέρεια αυτού του αριστουργήματος, που ίσως γινόταν ακόμα εντυπωσιακότερο αν ο Ραφαήλ δεν πέθαινε νεότατος σε ηλικία μόλις 37 ετών.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος.
• Ταξίδι με την τέχνη, «Τα δωμάτια του Ραφαήλ» (http://glyptiki.weebly.com/deltaomegamu940tauiotaalpha-rhoalphaphialpha942lambda-stanze-di-rafaello.html)